StomABC 2017-04-03T16:08:59+00:00

StomABC

Het woord stoma komt uit het Grieks en betekent mond, oftewel een opening in het lichaam. Jaarlijks krijgen duizenden mensen een stomaoperatie. Dat is nodig als de ontlasting het lichaam niet langs de natuurlijke weg kan verlaten, er wordt dan chirurgisch een nieuwe opening gemaakt op de buik. De aanleiding kan een darmaandoening zijn, een ongeval of een aangeboren afwijking. Voor veel mensen is het een levensreddende ingreep. De chirurgische technieken zijn de laatste jaren zo sterk verbeterd dat een stoma steeds vaker tijdelijk is in plaats van permanent.

Een stoma is een rode, vochtige uitstulping die boven de huid uitsteekt. Omdat er geen zenuwuiteinden in zitten, is een stoma gevoelloos. En er zijn drie soorten stoma’s:

Colostoma 2017-08-14T15:27:37+00:00

Een colostoma is een stoma van de dikke darm. Door een door de chirurg gecreëerde opening in de buikwand, wordt de dikke darm naar buiten gebracht en vastgehecht aan de huid. De chirurg zal, afhankelijk van de aandoening, bepalen van welk deel van de dikke darm de stoma gemaakt wordt. De stoma zorgt ervoor dat, bij het ontbreken van een goede darmfunctie, de ontlasting het lichaam kan verlaten. Een colostoma bevindt zich meestal op de linker onderbuik. De stoma bevat geen zenuwuiteinden en is gevoelloos. De huid rondom de stoma kan echter zeer gevoelig zijn.

Een colostoma begint gewoonlijk 2-5 dagen na de operatie te functioneren. De stoma produceert ontlasting. Het volume en de consistentie kunnen individueel sterk verschillen. Dit heeft een aantal oorzaken: hoeveelheid dikke darm die nog functioneert, voedingsgewoonten, aan- en/of afwezigheid van ziekte etc. Enkele weken na de operatie zal de stoma zijn vaste vorm hebben en zal er vaak een patroon in de productie van ontlasting aanwezig zijn. De stomadrager heeft geen controle over de productie van ontlasting. Voor veel mensen met een colostoma geldt dat zij 2-3 maal daags het zakje moeten vervangen.

Ileostoma 2017-08-15T09:09:08+00:00

Een ileostoma is een stoma van de dunne darm. Door een door de chirurg gecreëerde opening in de buikwand, wordt de dunne darm naar buiten gebracht en vastgehecht aan de huid. De chirurg zal, afhankelijk van de aandoening bepalen, van welk deel van de dunne darm de stoma gemaakt wordt. In de meeste gevallen maakt de chirurg gebruik van delen van het laatste deel van de dunne darm voor het vormen van de stoma. De stoma zorgt ervoor dat, bij het ontbreken van een goede darmfunctie, de ontlasting het lichaam kan verlaten. De dunne darm wordt door de buikwand naar buiten gebracht, binnenstebuiten gekeerd om een tuitje te vormen en vastgehecht aan de huid. Een ileostoma bevindt zich meestal op de rechter onderbuik. Een stoma bevat geen zenuwuiteinden en is gevoelloos. De huid rondom de stoma kan echter zeer gevoelig zijn.

De vorm en hoeveelheid van ontlasting varieert afhankelijk van de locatie van de stoma in de dunne darm, maar is overwegend brijig tot dun. De functie van de dikke darm is niet meer aanwezig, waardoor er minder vocht uit de ontlasting opgenomen wordt. Kort na de operatie zal de ileostoma gaan produceren. In de beginfase kan dit beduidend meer zijn dan enkele weken na de operatie. Gemiddeld produceert een ileostoma 500-800 ml/24 uur. Voor het opvangen van de ontlasting wordt een stomazakje aangebracht. Enkele weken na de operatie zal de stoma zijn vaste vorm hebben. De stomadrager heeft geen controle over de productie van ontlasting. Voor veel mensen met een ileostoma geldt dat zij het zakje een aantal keren per dag legen en 1 á 2x per dag vervangen.

Urostoma/Urostomie/Urinestoma 2017-08-15T10:54:22+00:00

Een urostoma wordt aangelegd als de blaas niet meer kan functioneren. De urostoma zorgt voor de afvloed van urine. Meestal bevindt een urostoma zich rechtsonder in de buik. De urostoma wordt gemaakt van een deel van de dunne darm. Op dit deel worden de urineleiders aangesloten. De uitgang van dit deel van de darm wordt op de buikwand naar buiten gebracht en ingehecht. Via de urostoma kan urine het lichaam verlaten en wordt opgevangen door stomamateriaal, speciaal bedoeld voor urostoma´s.

Van aankoeken tot zakje

Adenoom, poliepen, maceratie… als je een stoma krijgt, krijg je er meteen een hele woordenschat bij. Om informatie volledig te kunnen begrijpen en het meeste uit je gesprekken met artsen en stomaverpleegkundigen te halen is een goed begrip van al die termen onmisbaar. Vraag tijdens het gesprek om uitleg en gebruik de woordenlijst hier om jezelf te informeren.

Nog geen begrip met deze letter… 2017-01-26T14:22:51+00:00

Heeft u een begrip welke wij kunnen uitleggen? Laat het ons weten en stuur een e-mail naar info@levenmeteenstoma.nl

Abdominoperineale resectie van het rectum (APR) 2017-08-14T14:43:22+00:00

Dit is een chirurgisch ingreep waarbij rectum en anus worden verwijderd, en een blijvend colostoma wordt aangelegd. Deze operatie kan worden uitgevoerd bij een ziekte van de endeldarm of het rectum. Na de operatie zal de anus gesloten zijn en zal ontlasting via de stoma het lichaam verlaten.

Absorptie 2017-08-14T14:45:29+00:00

Absorptie betekent letterlijk: opname van. In het maag-darmstelsel worden vocht en voedingsstoffen door het lichaam opgenomen.

Met betrekking tot stomamateriaal: De huidplaat van het stomamateriaal absorbeert (o.a. transpiratie) vocht, waardoor deze goed op de huid blijft zitten, tot deze verzadigd is. Door vochtabsorptie van de huidplaat wordt voorkomen dat de huid te lang met vocht in aanraking komt wat kan leiden tot huidproblemen. De huidplaat hecht niet op een natte huid.

Accessoires 2017-08-14T15:02:27+00:00

Accessoires of aanvullende hulpmiddelen kunnen nodig zijn bij de verzorging van de stoma. Denk hierbij aan sprays, crèmes, pastaringen, poeder, geurneutralisator/geurverwijderaar, plakrestverwijderaar, reinigingsdoekjes enzovoort. Een groot deel van deze aanvullende hulpmiddelen wordt niet vergoed.

Adenocarcinoom 2017-08-14T15:03:24+00:00

Een kwaadaardige tumor van klierepitheel. 95% van de kankersoorten die optreden in de dikke darm zijn adenocarcinomen. Een kwaadaardige tumor uitgaande van de slijmvlieslaag aan de binnenzijde van de dikke darm, waarin zich klieren bevinden die het slijm afscheiden.

Adenoom 2017-08-14T15:04:30+00:00

Goedaardig klierweefselgezwel, die vaak voorkomt in de dikke darm afkomstig van het klierepitheel in de darm. Een voorbeeld hiervan zijn poliepen in de dikke darm. Adenomen kunnen ook op andere plaatsen in het lichaam ontstaan.

Adjuvante therapie 2017-08-14T15:05:34+00:00

Een type behandeling dat aanvullend is op een andere behandeling. Adjuvante therapie kan zowel voor als na de operatie worden gegeven ter behandeling van darmkanker, zoals bijvoorbeeld chemotherapie.

Allergie 2017-08-14T15:06:13+00:00

Een overgevoelige reactie van het lichaam op een specifieke stof (het allergeen). De overgevoelige reactie kan zich op verschillende manieren uiten. Deze reactie kan optreden iedere keer nadat er opnieuw contact is met de stof waarvoor de allergie aanwezig is.

Allergische contactdermatitis 2017-08-14T15:07:08+00:00

Bij deze vorm van contactallergie kan de huid op een specifieke stof reageren. Dit kan zich uiten in klachten als rood worden van de huid, zwellingen, heftige jeuk, bultjes of vochtblaartjes. De reactie begint vrijwel altijd op de plaats waar de huid in contact is geweest met het allergeen (de stof waarvoor men allergisch is) en meestal binnen 48 uur.

Anale fissuur 2017-08-14T15:07:51+00:00

Een kloofje of een scheurtje in de anus. Vaak wordt dit veroorzaakt door verstopping en/of te hard persen.

Anale kanaal 2017-08-14T14:48:09+00:00

Het deel tussen de endeldarm (het laatste deel van de dikke darm) en de anus wordt het anale kanaal genoemd.

Anale sfincter 2017-08-14T15:08:35+00:00

Kringspieren rondom de anus bestaand uit inwendige onwillekeurige kringspieren en uitwendige willekeurige kringspieren die ervoor zorgen dat ontlasting gecontroleerd het lichaam kan verlaten.

Anterior resectie 2017-08-14T15:09:13+00:00

Chirurgische verwijdering van (een deel van) de endeldarm waar de tumor zich bevindt.

Anus 2017-08-14T15:09:46+00:00

De natuurlijke uitgang aan het einde van het maag-darmstelsel, waardoor de ontlasting het lichaam verlaat.

APR 2017-08-14T15:10:22+00:00

Zie Abdominoperineale resectie van het rectum.

Ballonvorming (van stomazakje) 2017-08-15T11:12:55+00:00

Komt voor wanneer het stomazakje dat de patiënt draagt, wordt gevuld met lucht uit de darm (darmgassen). Dit treedt vooral op wanneer een filter is geblokkeerd, de darm in korte tijd veel lucht produceert of wanneer het zakje geen filter heeft.

Bariumklysma 2017-08-14T15:13:11+00:00

Een radiologisch onderzoek waarbij een contrastmiddel (barium) via een klysma in de darm wordt gebracht om de dikke darm, endeldarm en/of een deel van de dunne darm in beeld te brengen voor diagnose.

Beknelling van de darm 2017-08-14T15:14:12+00:00

Verwijst naar een gedeelte van de darm met een verstoorde bloedtoevoer. Het proces van beknelling begint met gedeeltelijke afsluiting/afklemming van de darm als gevolg van uitwendige druk (tumor, hernia, verklevingen) of draaiing (volvulus). Dit leidt tot een zwelling van de darmwand, waardoor terugstroom van bloed in de aderen verhinderd wordt. Dit kan ernstige gevolgen hebben en zeer pijnlijk zijn.

Biopsie 2017-08-14T15:14:46+00:00

Diagnostische procedure waarbij de arts een stukje weefsel wegneemt voor microscopisch onderzoek. De meeste biopsieën worden uitgevoerd om te bepalen of een aangetroffen gezwel kwaad- of goedaardig is.

Blaas 2017-08-14T15:15:22+00:00

Het orgaan in de buik voor de tijdelijke opslag en afvoeren van urine.

Blaaskanker 2017-01-24T13:48:29+00:00

Dit is een kwaadaardig gezwel in de blaas.

Chemische (irriterende) dermatitis 2017-08-14T15:21:59+00:00

Ontsteking van de huid rondom de stoma als reactie op contact met ontlasting /urine en/of agressieve hulpmiddelen, bijvoorbeeld een agressief middel dat wordt gebruikt om de huid te reinigen.

Chemotherapie 2017-08-14T15:22:25+00:00

Geneesmiddelentherapie, vaak een combinatie van medicijnen, voor het beheersen en vernietigen van kanker en het verkleinen van het risico op terugkeer van kanker. Deze kan worden toegediend op verschillende manieren bijvoorbeeld in tabletvorm of via een infuus. De medicijnen die voor chemotherapie gebruikt worden, worden ook wel cytostatica genoemd.

Chronische papillomateuze dermatitis 2017-08-14T15:23:01+00:00

Grijzige knobbeltjes op de huid rond urostoma´s veroorzaakt door langdurig contact van de huid met urine. Dit kan pijnlijk zijn. Neem voor de behandeling van deze complicatie contact op met een stomaverpleegkundige.

Coecum 2017-08-14T15:23:34+00:00

Dit is het eerste gedeelte van het colon/de dikke darm. Het is 10-15 cm lang en bevindt zich rechtsonder in de buik. Het coecum bevat twee kleppen die ervoor zorgen dat ontlasting niet terugstroomt in de dunne darm. Onderaan het coecum bevindt zich de appendix (blindedarm).

Colectomie 2017-08-14T15:25:44+00:00

Chirurgische verwijdering van (een deel van) de dikke darm. Bij een sub-totale colectie blijft de endeldarm intact. Bij een totale colectomie wordt ook de endeldarm verwijderd. Bij deze ingreep wordt een stoma aangelegd.

Colitis ulcerosa 2017-08-14T15:26:15+00:00

Inflammatoire (ontstekings-) darmziekte die wel de dikke darm, maar niet de dunne darm treft.

Colon transversum 2017-08-14T15:37:57+00:00

Het dwarse deel van de dikke darm (colon transversum) is ongeveer 45 cm lang. Het loopt tussen twee vaste punten, van de bocht onder de lever tot de bocht onder de milt, en verbindt het opstijgende en afdalende deel van het colon met elkaar.

Colostoma 2017-08-14T15:27:37+00:00

Een colostoma is een stoma van de dikke darm. Door een door de chirurg gecreëerde opening in de buikwand, wordt de dikke darm naar buiten gebracht en vastgehecht aan de huid. De chirurg zal, afhankelijk van de aandoening, bepalen van welk deel van de dikke darm de stoma gemaakt wordt. De stoma zorgt ervoor dat, bij het ontbreken van een goede darmfunctie, de ontlasting het lichaam kan verlaten. Een colostoma bevindt zich meestal op de linker onderbuik. De stoma bevat geen zenuwuiteinden en is gevoelloos. De huid rondom de stoma kan echter zeer gevoelig zijn.

Een colostoma begint gewoonlijk 2-5 dagen na de operatie te functioneren. De stoma produceert ontlasting. Het volume en de consistentie kunnen individueel sterk verschillen. Dit heeft een aantal oorzaken: hoeveelheid dikke darm die nog functioneert, voedingsgewoonten, aan- en/of afwezigheid van ziekte etc. Enkele weken na de operatie zal de stoma zijn vaste vorm hebben en zal er vaak een patroon in de productie van ontlasting aanwezig zijn. De stomadrager heeft geen controle over de productie van ontlasting. Voor veel mensen met een colostoma geldt dat zij 2-3 maal daags het zakje moeten vervangen.

Constipatie/Obstipatie 2017-08-14T15:28:40+00:00

Constipatie wordt ook vaak obstipatie genoemd. Dit betekent dat ontlasting het lichaam niet of moeilijk in normale frequentie kan verlaten. Dit kan diverse oorzaken hebben. Vaak wordt dit ook aangeduid als een verstopping in de darmen.

Convexiteit (convex stomamateriaal) 2017-08-14T15:29:30+00:00

Het woord convex betekent letterlijk bolling. Een convex huidplaat is een huidplaat met een bolling. Deze kan hard of zachter (soft convex) zijn. Een bolling in de huidplaat kan een oplossing bieden voor teruggetrokken stoma´s, of stoma´s liggend in een kuil of plooi. De convexiteit zorgt voor ononderbroken contact tussen huidplaat en de huid. Bij contact met de huid geeft de convexiteit lichte of hardere druk (afhankelijk van de soort convex) op de huid rondom de stoma, de stoma komt daardoor meer vrij te liggen en de productie van ontlasting of urine kan beter opgevangen worden in het zakje.

Cystectomie 2017-08-14T15:29:58+00:00

Volledige of gedeeltelijke verwijdering van de urineblaas, vaak heeft dit tot gevolg dat er een urostoma aangelegd wordt.

Darm 2017-08-14T15:55:58+00:00

Omvat een groot deel van het spijsverteringskanaal en heeft een belangrijke functie in de vertering van voedsel. Slokdarm bevindt zich tussen keel en maag. De dunne darm tussen maag en dikke darm. Tussen dunne darm en anus bevindt zich de dikke darm.

Darmbacteriën 2017-08-14T15:52:33+00:00

De darm, met name het colon, bevat miljoenen (meer dan 400 soorten) nuttige bacteriën die het spijsverteringsproces ondersteunen en de darmfunctie onderhouden. Bacteriën in het colon zorgen voor de afbraak van overgebleven eiwitten en onverteerbare resten. Bij deze bacteriële werking ontstaat tevens darmgas.

Darmgas 2017-01-24T15:42:04+00:00

Zie Flatus

Darmsappen 2017-08-14T15:55:12+00:00

Deze sappen zijn noodzakelijk voor het spijsverteringsproces. Het belangrijkste kenmerk is het hoge gehalte aan spijsverteringsenzymen. De sappen komen de dunne darm binnen via de maag, alvleesklier, de galblaas en de klieren in de darmwand. De sappen uit de diverse organen hebben allemaal hun eigen spijsverteringsfunctie.

Dermatitis 2017-08-14T15:56:28+00:00

Zie Allergische contactdermatitis, Chemische (irriterende) dermatitis en Chronische papillomateuze dermatitis.

Diarree 2017-08-14T15:57:25+00:00

Dunne, waterige ontlasting. Mensen met diarreeklachten hebben vaak sterke aandrang en een (veel) hogere productie van ontlasting dan normaal.

Dikke darm 2017-08-14T15:59:01+00:00

Deel van het darmstelsel dat aansluit op de dunne darm en eindigt bij de anus. De dikke darm is ongeveer 1,5 m lang. Tot de belangrijkste functies behoren de opname van vocht en elektrolyten, het vermengen en voortbewegen van de darminhoud (ontlasting) van de dunne darm naar de anus. De endeldarm (laatste deel van de dikke darm) heeft een reservoir functie. Wanneer het reservoir gevuld is ontstaat aandrang.

Divertikelziekte (diverticulose/divertikel/diverticulitis) 2017-08-14T16:00:00+00:00

Divertikels zijn kleine uitstulpingen van de darmwand in de buikholte. Deze stulpen naar buiten uit. In principe zijn divertikels onschuldig en zullen niet kwaadaardig worden. Divertikels kunnen wel klachten geven als de uitstulpingen gaan ontsteken. Dit wordt dan een diverticulitis genoemd.

Dubbelloops stoma 2017-08-14T16:01:59+00:00

Een dubbelloops stoma kan van zowel de dunne als de dikke darm worden gemaakt, de darm wordt als het ware gekliefd. Een dubbelloops stoma heeft een aanvoerend functionerend deel (productie van ontlasting) en een afvoerend niet functionerend deel. Het niet functionerend deel kan wel slijm produceren. Tijdens de aanleg worden deze twee openingen in de buikwand ingehecht als één stoma. Vaak wordt een dubbelloops stoma aangelegd als tijdelijk stoma, met als doel om het stoma relatief eenvoudig op te kunnen heffen als de situatie dit toelaat.

Dunne darm 2017-08-14T16:02:36+00:00

De dunne darm is 5-7 meter lang en bestaat uit het duodenum (twaalfvingerige darm), jejunum (nuchtere darm) en ileum (kronkeldarm). De dunne darm bevindt zich tussen maaguitgang en dikke darm. Het is een zeer belangrijk orgaan voor de vertering en opname van voedingsstoffen en bijvoorbeeld medicatie.

Duodenum 2017-01-24T14:45:47+00:00

De eerste 25 cm van de dunne darm, van de pylorus naar het jejunum. Het speelt een sleutelrol in de spijsvertering vanwege de spijsverteringsenzymen die via de lever/galblaas en de alvleesklier worden toegevoegd. De belangrijkste functie van het duodenum is het neutraliseren van zure maaginhoud, het emulgeren van vetten en het opnemen van koolhydraten.

Echo (abdomen) 2017-08-14T16:09:16+00:00

Onderzoek waarbij door middel van geluidsgolven de inwendige organen/afwijkingen in de buik in beeld gebracht worden. Met dit onderzoek kan een afwijking vastgesteld worden. Vaak is aanvullend onderzoek nodig om een exacte diagnose te kunnen stellen.

Eindstandig stoma 2017-08-14T16:08:32+00:00

Wanneer één uiteinde van de darm naar buiten wordt gebracht en tot een stoma wordt gevormd. Dit kan van de dunne of van de dikke darm zijn.

Endoscopie 2017-08-14T16:10:32+00:00

Een verzamelnaam voor inspecties van het maag-darmstelsel door de arts, met een zogenaamde endoscoop (kijkonderzoek). De procedure kan worden uitgevoerd voor diagnostische of therapeutische doeleinden. De procedure wordt uitgevoerd om de oorzaak te achterhalen van bloedingen, diarree, buikpijn en/of obstipatie en voor het opsporen van tekenen van verschillende aandoeningen in bijvoorbeeld de dikke darm of de maag. Bijvoorbeeld een colonscopie is een kijkonderzoek in de dikke darm.

Erytheem 2017-08-14T16:11:11+00:00

Een term voor de roodheid van de huid. De huid kan kortdurend “blozen” wanneer bijvoorbeeld een huidplaat wordt verwijderd, dit is normaal. Een huid die rood blijft moet opnieuw beoordeeld worden door de stomaverpleegkundige.

 

Excisie 2017-08-14T16:11:40+00:00

Het chirurgisch uitsnijden/verwijderen van een ziek deel van een orgaan.

Fantoompijn van het rectum 2017-08-14T16:14:01+00:00

Een pijnlijk of vervelend gevoel dat aan een ontbrekend lichaamsdeel wordt ervaren, alsof het er nog is. Dit kan o.a. voorkomen na een operatie waarbij de anus verwijderd is. Er kan dan een brandend, stekend of schrijnend gevoel ontstaan op de plaats waar de anus zat. Tevens kan er een gevoel van aandrang blijven bestaan.

Feces/faeces of fecaliën 2017-08-14T16:14:46+00:00

Latijnse benaming voor ontlasting.

Fistel 2017-08-14T16:15:26+00:00

Letterlijk pijpzweer. Een niet natuurlijk kanaal tussen twee lichaamsholten of tussen een lichaamsholte of klier en de huid. Een fistel kan ontstaan na ontsteking in lichaamsholte of klier. Tevens kan een fistel ontstaan als gevolg van radiotherapie (bestraling) of na een operatie. De fistel wordt vaak beschreven aan de hand van de organen waartussen de fistel bestaat. Bijvoorbeeld een enterocutane fistel is een fistel tussen de darm (entero) en de huid (cutaan).

Flatus 2017-08-14T16:16:26+00:00

Gas/lucht gevormd in de dikke darm als gevolg van de werking van bacteriën of onverteerd voedsel. Wij produceren tussen de 400 ml en 2 liter wind/gas in 24 uur.

Flens 2017-08-14T16:15:55+00:00

De (zwevende) ring op een huidplaat waarop het stomazakje bevestigd kan worden door deze erop te klikken.

Gastroscopie 2017-08-14T16:18:45+00:00

Inspectie met behulp van een scoop van het bovenste deel van het maag-darmstelsel, waaronder de slokdarm, maag en een deel van de dunne darm. Zie ook endoscopie.

Goedaardige tumor 2017-08-14T16:19:19+00:00

Een gezwel met een sterke schil of kapsel die niet door andere weefsels heen groeit en waarvan de cellen niet uitzaaien naar andere delen van het lichaam. Bijvoorbeeld een wratje is een goedaardig gezwel.

Granulomen 2017-08-14T16:19:45+00:00

Een term voor kleine, roodachtige bultjes/knobbeltjes op de stoma of de huid daaromheen. Gewoonlijk veroorzaakt door plaatselijke irritatie door stomamateriaal, hechtingen en/of lekkage van ontlasting of urine.

Hartmann-operatie 2017-08-15T11:26:48+00:00

Bij deze operatie wordt het zieke deel van de dikke darm chirurgisch verwijderd. Het deel van de dikke darm dat nog intact en functioneel blijft wordt gebruikt om een colostoma (dikke darmstoma) aan te leggen. Een deel van het rectum blijft achter, en dit stompje wordt dichtgehecht. De colostoma kan blijvend of tijdelijk zijn. De meest voorkomende redenen voor het uitvoeren van deze operatie zijn kanker in de dikke darm of een ernstige ontsteking van het colon descendens (afdalende deel van de darm).

Hemicolectomie 2017-08-14T16:47:48+00:00

Chirurgische term waarmee aangeduid wordt dat de helft van de dikke darm wordt verwijderd.

Hemorroïden 2017-08-14T16:48:24+00:00

Beter bekend als aambeien. Aambeien zijn opgezwollen en uitgezakte zwellichamen in de endeldarm, vlak boven de anus. Deze zwellichamen spelen een belangrijke rol bij afsluiten van de anus. Door druk op de zwellichamen kunnen aambeien ontstaan, bijvoorbeeld bij een verstopping of mensen die harde ontlasting hebben. Over het algemeen zijn aambeien onschuldig, maar kunnen wel hinderlijk zijn.

Hernia (parastomale hernia) 2017-08-14T16:48:51+00:00

Dit is een zwakke plek in de spierlaag waardoor inwendige organen, bij een stoma de darm, onderhuids naar buiten kunnen puilen. Dit wordt ook wel een breuk genoemd. Een parastomale hernia ziet eruit als een zwelling rond de stoma. Een hernia ontstaat vaak op een zwakke plek in de buikwand t.g.v. bijvoorbeeld een operatie of verhoogde druk in de buik door hoesten/niezen/te hard persen. De plaats waar een stoma aangelegd is blijft een zwakke plek.

Huidbescherming bij een stoma 2017-08-14T16:49:40+00:00

Bescherming van de huid rondom de stoma is van cruciaal belang voor iedere stomadrager. Doel is om de huid te beschermen en te voorkomen dat deze in contact komt met ontlasting of urine, waardoor huidproblemen kunnen ontstaan. Huidplaten bij 1- en 2-delige stomaopvangsytemen vormen daarvoor het belangrijkste onderdeel. Vaak zijn deze huidplaten gemaakt van zogenaamd hydrocolloïd met een vocht opnemende en beschermende functie. Daarnaast bevat hydrocolloïd huidvriendelijke stoffen die ervoor zorgen dat de huidplaat aan de huid blijft kleven. Het is van groot belang dat de gehele huidplaat rondom de stoma contact maakt met de huid, waardoor deze beschermd is.

Er zijn verschillende hulpmiddelen verkrijgbaar om het contact tussen huidplaat en huid goed intact te houden, bijvoorbeeld in de vorm van pasta, pastaringen of pastaschijven enz. Sommige pasta bevat alcohol. Dit kan pijnlijk zijn na het aanbrengen op een geïrriteerde huid

Daarnaast zijn er andere huidbeschermingsmiddelen verkrijgbaar in de vorm van crèmes, gels of doekjes die een beschermend laagje achterlaten op de huid rondom de stoma. Deze alleen gebruiken op advies van de stomaverpleegkundige.

Huidreinigers 2017-08-14T16:50:16+00:00

Deze zijn verkrijgbaar in diverse vormen, zoals vloeistoffen, doekjes, sprays en schuim. Het zijn allemaal middelen op waterbasis die verschillende hoeveelheden lanoline, ureum, propyleenglycol, geurstoffen en kunstmatige kleurstoffen kunnen bevatten. Na gebruik kan afspoelen met water noodzakelijk zijn voordat een huidplaat kan worden aangebracht. In het algemeen luidt het advies de huid rondom de stoma en de stoma te reinigen met (lauwwarm) water en een zacht gaasje of zacht toiletpapier. Meestal is dit voldoende.

Hulpmiddelen 2017-01-24T13:26:09+00:00

Zie Stomamateriaal

Hydrocolloïd 2017-08-14T16:58:33+00:00

Hydro betekent water, colloïd betekent stabiele oplossing van deeltjes in water. De deeltjes nemen het water op en vormen een gel. Hydrocolloïden worden gebruikt in de farmaceutische, cosmetische en chemische industrie. Hydrocolloïden zijn een belangrijk ingrediënt bij de productie van huidplaten.

Ileoanale pouch (Ileo anaal reservoir, ileumpouch anale anastomose (IPAA) 2017-08-15T09:07:06+00:00

Een ileoanale pouch kan een optie zijn in plaats van een dunne darm stoma. Hierbij wordt geen blijvend stoma aangelegd, wel vaak een tijdelijk dunne darmstoma. De dikke darm en de endeldarm worden verwijderd. Van de dunne darm wordt een opvangreservoir gemaakt, aangesloten op de anus. Dit reservoir neem de functie van de endeldarm over. De persoon met een ileoanale pouch heeft vaker ontlasting dan gemiddeld: 4-8x per 24 uur. Deze operatie is voor slechts een beperkt aantal patiënten een mogelijkheid.

Ileoanale pouchfunctie 2017-08-15T09:07:47+00:00

Na constructie van de pouch en zodra de continuïteit van de darmfunctie is hersteld, varieert het aantal malen dat de pouch wordt geleegd per persoon. Het verwachte gemiddelde aantal toiletbezoeken voor het legen van de pouch ligt tussen de 4 en 8 in een periode van 24 uur. In de eerste maanden zal dit vaker zijn totdat de ileumpouch zich heeft aangepast aan zijn nieuwe functie. Patiënten hebben vaak diarreeremmers nodig om de ontlasting te beheersen of in te dikken.

Aangezien de ontlasting rechtstreeks afkomstig is van de dunne darm, en dus nog vloeibaar is, komt huidirritatie en pijn in het gebied rond de anus vaak voor. Reiniging van het anale gebied wordt daarom aanbevolen elke keer nadat de pouch is geleegd. Ook kan een beschermende huidcrème worden aangebracht om huidirritatie in dit gebied te voorkomen.

Ileocaecale klep 2017-08-15T09:08:26+00:00

De ileocoecale klep is een eenrichtingsklep in de darm die zich op de splitsing tussen de dunne darm en de dikke darm bevindt. Deze klep reguleert het legen van de dunne darm in het colon en voorkomt terugstroming (reflux) van de inhoud in de dunne darm.

Ileostoma 2017-08-15T09:09:08+00:00

Een ileostoma is een stoma van de dunne darm. Door een door de chirurg gecreëerde opening in de buikwand, wordt de dunne darm naar buiten gebracht en vastgehecht aan de huid. De chirurg zal, afhankelijk van de aandoening bepalen, van welk deel van de dunne darm de stoma gemaakt wordt. In de meeste gevallen maakt de chirurg gebruik van delen van het laatste deel van de dunne darm voor het vormen van de stoma. De stoma zorgt ervoor dat, bij het ontbreken van een goede darmfunctie, de ontlasting het lichaam kan verlaten. De dunne darm wordt door de buikwand naar buiten gebracht, binnenstebuiten gekeerd om een tuitje te vormen en vastgehecht aan de huid. Een ileostoma bevindt zich meestal op de rechter onderbuik. Een stoma bevat geen zenuwuiteinden en is gevoelloos. De huid rondom de stoma kan echter zeer gevoelig zijn.

De vorm en hoeveelheid van ontlasting varieert afhankelijk van de locatie van de stoma in de dunne darm, maar is overwegend brijig tot dun. De functie van de dikke darm is niet meer aanwezig, waardoor er minder vocht uit de ontlasting opgenomen wordt. Kort na de operatie zal de ileostoma gaan produceren. In de beginfase kan dit beduidend meer zijn dan enkele weken na de operatie. Gemiddeld produceert een ileostoma 500-800 ml/24 uur. Voor het opvangen van de ontlasting wordt een stomazakje aangebracht. Enkele weken na de operatie zal de stoma zijn vaste vorm hebben. De stomadrager heeft geen controle over de productie van ontlasting. Voor veel mensen met een ileostoma geldt dat zij het zakje een aantal keren per dag legen en 1 á 2x per dag vervangen.

Ileum 2017-08-15T09:09:37+00:00

Het laatste en langste deel van de dunne darm. Het is ongeveer 3 m lang en reikt van het jejunum (middelste gedeelte van de dunne darm) tot de ileocoecale klep, waar het overgaat in de dikke darm.
In het ileum vindt de opname van vocht, voedingsstoffen, vitamine B12 en heropname van ongeveer 90% van verbonden galzouten plaats. Aandoeningen van het ileum veroorzaken problemen met de absorptie en vitamine B12-tekort.Verstoring van de vochtbalans als gevolg van diarree ontstaat door slechte absorptie en de aanwezigheid van galzouten in de dikke darm die de opname van water belemmeren.

Ileus 2017-01-24T15:36:01+00:00

Zie Paralytische ileus

Infectie 2017-08-15T09:10:31+00:00

Het binnendringen van bacteriën, virussen of parasieten in het lichaam. Bacteriën, virussen of parasieten zullen zich daar vermenigvuldigen. Wanneer een infectie schade toebrengt aan de “gezonde” gastheer wordt gesproken van een ziekte.

Inflammatoire darmziekte (IBD = inflammatory bowel disease) 2017-08-15T09:11:55+00:00

Inflammatoire darmziekte is een brede term die wordt gebruikt voor het beschrijven van 2 aandoeningen: de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa (ontstekingsziekten van de darm). Er is geen duidelijke oorzaak, het verloop is onzeker en ze openbaren zich gewoonlijk vooral bij jonge mensen. Veelvoorkomende symptomen zijn buikpijn, gewichtsverlies, diarree, slijmvorming en anorexie. Inflammatoire darmziekten worden gekenmerkt door remissie en terugvallen. De meerderheid van de gevallen wordt conservatief behandeld maar bij sommige is uiteindelijk een chirurgische ingreep noodzakelijk.
De ziekte van Crohn treft alle mogelijke delen van het maag-darmstelsel, van de mond tot de anus, en kan alle lagen van de darmwand aantasten, met acute en chronische ontstekingen die leiden tot fissuren, fistels, abcessen en stricturen. De ziekte komt het meest voor is het opstijgende deel van de dikke darm. Roken is een bewezen risicofactor voor terugkerende voorvallen van de ziekte van Crohn. Medische behandeling en chirurgie kunnen de symptomen verlichten, maar momenteel is er geen remedie voor deze ziekte.
Colitis ulcerosa beperkt zich tot het colon en rectum. Colitis ulcerosa begint vaak in het rectum en verspreidt zich in de dikke darm. De ontsteking veroorzaakt bloederige diarree, aandrang en het gevoel vaak naar het toilet te moeten. In gevallen waarbij chirurgisch ingrijpen noodzakelijk is, kan een restauratieve operatie een optie zijn, bijvoorbeeld een ileoanale pouch.

Inscheuring (van de stoma) 2017-08-15T09:12:35+00:00

Deze term verwijst naar een snee/scheur in de stoma, vaak veroorzaakt door wrijving van het stomamateriaal (te krap). Dit kan echter ook ontstaan door een trauma van de stoma, wanneer de stoma bijvoorbeeld niet voorzichtig wordt behandeld. Dit is meestal te zien als een gele tot witte verkleurde streep in het stomaslijmvlies. Aangezien de stoma geen zenuwuiteinden bevat, ondervindt de patiënt geen pijn.

Inwendige pouch 2017-08-15T09:13:14+00:00

Kan worden aangeduid als elke vorm van chirurgisch aangelegd inwendig reservoir ten behoeve van de stoelgang/toiletgang/urine.

Irrigatie van de stoma 2017-08-15T09:14:37+00:00

Irrigeren is het met water schoonspoelen van de dikke darm via de stoma. Dit stelt de stomadrager in staat om weer controle over zijn/haar ontlastingspatroon te krijgen. Het doel van deze methode is om 24-48 uur vrij van ontlasting te zijn. Dit kan alleen toegepast worden als een groot deel van het colon nog intact is (alleen bij colostoma) en na toestemming van de arts. Vervolgens kan de stomaverpleegkundige de instructies voor het irrigeren aan de stomadrager geven.

Ischaemie 2017-08-15T09:15:39+00:00

Slechte bloedtoevoer naar een bepaald gebied, veroorzaakt door beklemming of verstopping van de bloedvaten naar dat gebied. Het gevolg hiervan is dat een orgaan of bijvoorbeeld de stoma slecht doorbloed raakt en minder of niet meer kan functioneren.

Jejunostomie of jejunumstoma 2017-08-15T09:19:21+00:00

Een jejunostoma is een stoma van het middelste deel van de dunne darm. De dunne darm wordt door de buikwand naar buiten gebracht en vastgehecht aan de huid. Dit type stoma komt relatief weinig voor, maar kan noodzakelijk zijn bij een ernstige variant van de ziekte van Crohn of ischemie. Voor de verzorging van dit type stoma is een stomazakje met een groot volume noodzakelijk.

Een jejunostoma functioneert nagenoeg meteen na de operatie. Vanwege de zeer waterige output en het grote volume (4-12 liter per 24 uur) is aanvullende voeding vaak noodzakelijk, bijvoorbeeld via een infuus. Dit komt omdat er geen normale absorptie van vocht en voedingsstoffen plaats kan plaatsvinden in de dunne darm.

Jejunum 2017-08-15T09:19:53+00:00

Middelste gedeelte van de dunne darm dat van het duodenum tot het ileum reikt. Het is ongeveer 3 meter lang. Het jejunum is het belangrijkste orgaan voor de opname van voedingsstoffen.
De meeste vetten, eiwitten en vitaminen worden opgenomen in het jejunum, net als eventuele resterende koolhydraten die nog niet zijn geabsorbeerd door de maag of het duodenum. In het jejunum wordt per 24 uur ongeveer 3-3,5 liter darmvloeistoffen afgescheiden.

Kanker 2017-08-15T09:21:20+00:00

Deze term verwijst naar de abnormale en ongecontroleerde groei van cellen, die omliggend lichaamsweefsel kan vernietigen en aantasten of zich naar andere delen van het lichaam kan verspreiden (metastasen). Cellen delen en vermenigvuldigen zich gewoonlijk ter vervanging van cellen die verloren gaan. In zeldzame gevallen treedt er een fout op in deze celdeling en ontstaat er een slechte, mogelijk kwaadaardige cel. Deze wordt niet door het immuunsysteem herkend en blijft zich delen zodat er miljoenen ongewenste cellen ontstaan die de functie van normale lichaamscellen aantasten.

Katheter 2017-08-15T09:21:59+00:00

Een kunststof/siliconen/rubberen buisje waardoor vloeistoffen het lichaam in of uit kunnen stromen. Een katheter (of catheter) wordt vaak gebruikt als hulpmiddel om urine uit de blaas af te voeren.

Kwaadaardigheid/maligniteit 2017-08-15T09:23:07+00:00

Een andere term voor kwaadaardige ziekte (kanker).

Laparoscopie 2017-08-15T09:25:16+00:00

Een onderzoek of chirurgische ingreep met behulp van een soort endoscoop (laparoscoop) die wordt ingebracht door kleine sneetjes in de buikwand. De ingreep wordt uitgevoerd onder videogeleide en beperkt operatiewonden, postoperatieve pijn en de duur van een ziekenhuisopname tot het minimum. In bepaalde gespecialiseerde centra kunnen nu diverse chirurgische ingrepen (colectomie, aanleg stoma) op deze manier worden uitgevoerd.

Laparotomie 2017-08-15T09:25:50+00:00

Een chirurgische snede in de buikwand die wordt gebruikt om de buik te openen bij grote of acute operaties en/of waarbij een laparascopie niet (meer) mogelijk is.

Maag 2017-08-15T09:27:31+00:00

De maag is een uitzetbaar J-vormig orgaan dat zich linksboven in de buik bevindt. Hierin wordt voedsel vanuit de slokdarm opgevangen. De afmetingen zijn afhankelijk van de mate waarin de maag is gevuld. Het orgaan heeft een capaciteit van circa 1 liter en is 25 cm lang en 10 cm breed. De maag fungeert als reservoir voor ingeslikte voeding, waar het 3-5 uur blijft.
De ingenomen voedingsstoffen vermengen zich met maagsappen tot een semi-vloeibare spijsmassa in voorbereiding op het verteringsproces dat plaatsvindt in de dunne darm. Een andere belangrijke functie van de maag is het afscheiden van de sappen die nodig zijn voor een effectieve opname van vitamine B12 in de dunne darm.

Maag-Darm Stelsel (gastro-intestinaal stelsel of spijsverteringsstelsel) 2017-08-15T09:28:14+00:00

Het maag-darmstelsel begint bij de mond en eindigt bij de anus. De belangrijkste functie is het verteren, absorberen, opslaan en uitscheiden van voeding en afvalstoffen. Het maag-darmstelsel bestaat uit mond, slokdarm, maag, dunne darm, dikke darm en uiteindelijk het rectum en de anus.

Maceratie 2017-08-15T09:28:41+00:00

Verweking van de huid door langdurige blootstelling aan vocht. De omliggende huid verliest daardoor zijn normale structuur en beschermingsfunctie.

Metastasen 2017-08-15T09:29:24+00:00

Uitzaaiingen: verspreiding van kankercellen vanaf hun oorspronkelijke locatie. Cellen van een primaire kwaadaardige tumor kunnen in de bloedstroom of het lymfestelsel terecht komen en dit aantasten, waardoor ze een nieuwe locatie kunnen bereiken en daar een nieuwe tumor kunnen vormen.

Mini Cap of stomacap 2017-08-15T09:30:14+00:00

Stomaopvangmateriaal met een beperkte opvangcapaciteit, speciaal bedoeld voor sporten of intieme momenten. Kan ook een oplossing bieden voor mensen die hun stoma spoelen/irrigeren.

Necrose 2017-08-15T09:31:10+00:00

Afsterven van slijmvlies als gevolg van een tekort aan bloedtoevoer. Gekenmerkt door grijze of zwarte verkleuring van het slijmvlies.

Ontsteking 2017-08-15T09:32:05+00:00

De reactie van het lichaam op infectie, irritatie of ander letsel. Symptomen zijn onder meer roodheid, warmte, zwelling, pijn en verminderde functie.

Pancaking 2017-08-15T09:43:32+00:00

Verwijst naar de aanwezigheid van ontlasting welke op het stoma blijft plakken. De ontlasting is vaak kleverig en zakt daardoor niet in het stomazakje. Bij mensen met een dikke darmstoma komt dit vaker voor. Een belangrijke oorzaak kan een te sterke werking van het filter in het stomazakje zijn. Door de werking van het filter kan het zakje vacuüm gezogen worden, waardoor binnenzijde van het zakje aan de stoma “kleeft”. De ontlasting kan dan niet naar beneden zakken en blijft op de stoma staan.

Parastomaal 2017-08-15T09:42:27+00:00

Naast of rondom de stoma.

Peristaltiek 2017-08-15T09:42:50+00:00

Opeenvolgende golfbeweging van onwillekeurige spiersamentrekkingen in de darmwand. Hierdoor wordt het verteerde voedsel door het maag-darmkanaal gestuwd.

Peristomaal 2017-08-15T09:44:46+00:00

Het gebied direct rond de stoma.

Peristomale huidproblemen 2017-08-15T09:46:56+00:00

Dit zijn complicaties of problemen van de huid rondom de stoma. Deze kunnen in verschillende gradaties en vormen optreden, vaak veroorzaakt door onbedoeld contact van ontlasting of urine met de huid. De meeste huidproblemen beginnen met een roodheid die niet wegtrekt. Het is raadzaam om bij huidproblemen rondom de stoma advies in te winnen bij uw stomaverpleegkundige.

Peristomale of parastomale complicaties 2017-08-15T09:45:46+00:00

Hiermee worden (bijvoorbeeld: huid-) problemen rondom de stoma bedoeld.

Poliepen (in de darm) 2017-08-15T09:47:24+00:00

Kleine gezwellen in de darm die variëren in vorm en maat. Ze kunnen redelijk plat zijn of uit het slijmvlies steken. Deze poliepen zijn meestal goedaardig maar kunnen over een langere periode (5-10 jaar) kwaadaardige veranderingen ondergaan. Poliepen in de darmen komen vaak voor na de middelbare leeftijd.
Symptomen, voor zover aanwezig, zijn onder meer bloeden, pijn en veranderd ontlastingspatroon, afhankelijk van de locatie in de darm en de omvang van de poliep of poliepen.

Pouchitis 2017-08-15T09:47:57+00:00

Een term voor de ontsteking van het reservoir van de ileoanale pouch. De oorzaak is onbekend, maar verondersteld wordt dat het een gevolg is van bacteriële overgroei. De aandoening komt vaker voor bij mensen bij wie een pouch is geconstrueerd vanwege colitis ulcerosa.

Symptomen zijn onder meer diarree, bloeden, koorts en algehele malaise. De aandoening reageert goed op orale antibiotica en steroïden. In zeer zeldzame gevallen kan chirurgisch ingrijpen echter noodzakelijk zijn.

Prikkelbare darmsyndroom (Irritable Bowel Syndrome, IBS) 2017-08-15T09:48:52+00:00

Dit is een veelvoorkomende aandoening die wordt gekenmerkt door symptomen als verkrampende buikpijn, een opgeblazen gevoel en onregelmatige stoelgang. De oorzaak is onbekend maar wordt gewoonlijk in verband gebracht met stress, angst of kan een gevolg zijn van een ernstige darminfectie. Bij onderzoek is er geen waarneembare verandering van de darm.

Probiotica 2017-08-15T09:49:22+00:00

Probiotica zijn levende micro-organismen (zoals lactobacillen) die de flora in onze darmen mogelijk gunstig kunnen beïnvloeden. Om dit mogelijk te maken, moeten ze leven wanneer ze worden gegeten, moeten ze ons maagzuur overleven en nog leven wanneer ze het lichaam verlaten.

Proctitis 2017-08-15T09:49:51+00:00

Proctitis is een ontsteking van het slijmvlies van de endeldarm die het vaakst voorkomt bij colitis ulcerosa. Bestralingsproctitis is de meest voorkomende complicatie van bekkenbestraling die vaak jaren na de behandeling optreedt. Symptomen van (ernstige) proctitis zijn onder meer krampen in de buik, hevig gevoel van loze en/of acute aandrang en bloed of slijm bij de ontlasting.

Prolaps (rectale) 2017-08-15T09:50:48+00:00

Bij deze aandoening steekt binnenwand van de endeldarm door de anus naar buiten, gewoonlijk als gevolg van een verzwakking van de ondersteunende weefsels. Dit kan leiden tot verstopping of verlies van slijm en bloed bij de ontlasting. Afhankelijk van de ernst kan chirurgische behandeling worden voorgesteld.

Prolaps (stoma) 2017-08-15T09:52:11+00:00

Dit is een stomacomplicatie waarbij de binnenkant van de darm, via de stoma, naar buiten uitpuilt. De grootte van de prolaps kan sterk variëren. Er is geen acute medische noodzaak om een behandeling te starten tenzij de stoma van kleur verandert, niet meer produceert, pijnklachten geeft, de patiënt braakneigingen heeft of de stoma niet meer verzorgbaar is.

Psoriasis 2017-08-15T09:52:51+00:00

Psoriasis is een chronische, terugkerende huidaandoening die wordt gekenmerkt door wittige, schilferige plekken van uiteenlopende grootte. De oorzaak is onbekend. Psoriasis komt het vaakst voor op de ellenbogen, knieën, hoofdhuid en nagels maar kan ook voorkomen rondom de stoma. Psoriasis kan actief worden (Köbner-fenomeen) na chirurgie of als gevolg van lokale chemische of mechanische irritatie door bijvoorbeeld stomamateriaal. Actieve psoriasis kan een goede hechting van het stomazakje verhinderen maar kan meestal goed worden behandeld door een dermatoloog.

Pyoderma gangrenosum 2017-08-15T09:53:36+00:00

Pyoderma gangrenosum (PG) is een zeldzame huidaandoening met meerdere ontstekingen en /of zweren. Deze kunnen eruitzien als scherp begrensde paarse verkleuringen en zijn vaak zeer pijnlijk. Kan voorkomen als complicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa. Afhankelijk van ernst en symptomen zijn er diverse behandelopties.

Radiotherapie 2017-08-15T10:04:58+00:00

Behandeling van een ziekte met doordringende straling. Bij kanker in het laatste deel van de dikke darm kan radiotherapie worden toegepast afhankelijk van de locatie, vorm en stadiëring van de tumor. Een korte, kuur van bestralingen voorafgaand aan de operatie kan worden gegeven om de kans op lokale terugkeer van de aandoening te verkleinen. Langdurige bestralingskuren in combinatie met chemotherapie worden voor de operatie gegeven om rectale tumoren voorafgaand aan operatieve verwijdering te doen slinken. Radiotherapie kan ook postoperatief worden gegeven als aanvullende behandeloptie of in gevallen waarin opereren geen optie is.

Rectum 2017-08-15T10:05:35+00:00

Het rectum bevindt zich tussen het sigmoïd (S-vormige deel van de dikke darm) en het anale kanaal (de anus). Het is 12-15 cm lang en dient voornamelijk als opslagreservoir voor ontlasting. Wanneer het reservoir gevuld is, gemiddeld tot 400 ml, ontstaat aandrang. Na de ontlasting is het reservoir leeg en kan zich weer vullen.

Short-bowel syndroom (kortedarmsyndroom) 2017-08-15T10:12:56+00:00

Short-bowel betekent letterlijk korte dunne darm. Als gevolg van ingrijpende operaties, bijvoorbeeld ten gevolge van de ziekte van Crohn, kan een short bowel syndroom ontstaan. Een blijvend syndroom waarbij darmfalen optreedt. De darm is dan niet meer in staat voldoende vocht en voedingsstoffen op te nemen. Vaak is deze patiëntengroep afhankelijk van toediening van parenterale voeding (= via de bloedbaan) en staan onder continue begeleiding van artsen, diëtisten en verpleegkundigen. Het is een zeldzame aandoening.

Sigmoïdoscopie 2017-08-15T10:13:41+00:00

Een kijkonderzoek dat wordt uitgevoerd voor het inspecteren van het onderste, S-vormige, gedeelte van de dikke darm.

Slijm 2017-08-15T10:15:07+00:00

Slijm wordt van nature geproduceerd en afscheiden door klieren in de darmwand. Het dient als barrière en om de uitscheiding van ontlasting soepel te laten verlopen. Gewoonlijk is het een helder, slijmerig vocht dat enzymen bevat en een beschermende functie heeft. De geproduceerde hoeveelheid neemt toe bij ontstekingen en/of infecties. Na de aanleg van een dunne- of dikke darmstoma of een urinestoma blijft de darmslijm produceren. Dit meestal heldere slijm is soms zichtbaar op de stoma. De slijm die, met de urine, uit een urinestoma komt is zichtbaar als “vlokken” in de urine. Wanneer er na de aanleg van een dikke darmstoma en rectaal stompje achterblijft, blijft deze ook slijm produceren. Dit kan leiden tot gevoel van aandrang of verlies van wat slijm.

Slijmfistel 2017-08-15T10:15:45+00:00

Wanneer tijdens een darmoperatie een primaire aansluiting van twee darmuiteinden op elkaar niet mogelijk is, worden deze beide uiteinden van de darm naar buiten gebracht. Het proximale uiteinde (komend vanaf de mond) wordt tot een functionerende stoma gevormd waaruit de ontlasting zal stromen. Het distale uiteinde van de darm (dat naar de anus leidt) wordt door de buikwand naar buiten gebracht en tot een niet-functionerende stoma gevormd (ook wel: slijmfistel). Deze ingreep kan worden uitgevoerd in de dikke of de dunne darm.
De slijmfistel kan zich dicht bij de proximale stoma, in de hechtlijn op de buik of elders op de buik bevinden. Door deze fistel wordt slijm, sereus vocht en achtergebleven ontlasting uitgescheiden. Een slijmfistel kan permanent of tijdelijk zijn en moet worden afgedekt met een stomakapje of pleister/gaasje.

Slijmvlies 2017-08-15T10:16:13+00:00

Een slijmafscheidend membraan dat het maag-darmkanaal bekleedt.

Slokdarm 2017-08-15T10:14:17+00:00

Dit kanaal loopt van de keelholte naar de maag en is ongeveer 23 cm lang.

Spijsvertering 2017-08-15T10:17:04+00:00

Het afbreken van de voedselbrij in het maag-darmstelsel. In het spijsverteringskanaal wordt voedsel verteerd in kleinere substanties die vervolgens door het lichaam opgenomen kunnen worden. Onverteerde resten worden, samen met afvalstoffen, uitgescheiden als ontlasting.

Spijsverteringskanaal 2017-08-15T11:29:05+00:00

Zie Maag-darmstelsel.

Splints 2017-08-15T10:18:14+00:00

Tijdens de aanleg van een urinestoma worden splints (dunne buisjes) geplaatst tussen nieren en stoma door de urineleiders heen. Deze splints komen uit de stoma en dienen om de urineleiders de eerste dagen na de operatie open te houden. Via de splints wordt urine afgevoerd. Na ca. 10 dagen worden deze splints verwijderd.

Stoelgang 2017-08-15T10:18:45+00:00

Via voeding krijg je voedingsstoffen binnen. Een deel van deze voedingsstoffen wordt door het lichaam opgenomen. Onverteerde resten zullen samen met bacteriën in de vorm van ontlasting het lichaam via de anus verlaten. Dit wordt uitscheiding of stoelgang genoemd.

Stoma 2017-08-15T11:29:29+00:00

Een chirurgisch gecreëerde opening in de buikwand waar een deel van een darm ingehecht wordt om uitscheiding van ontlasting of urine te bewerkstelligen als dit niet meer via de normale weg kan.

Afgeleid van het Griekse woord stoma dat mond betekent. Beschrijft een nieuwe gecreëerde opening in het lichaam.

Zie Ileostoma, Colostoma of Urostoma

Stomabloeding 2017-08-15T10:23:26+00:00

Hiermee wordt een bloeding van het slijmvlies van de stoma bedoeld. In het slijmvlies van de stoma liggen veel kleine bloedvaatjes aan de oppervlakte. Bij bijvoorbeeld het schoonmaken van de stoma kan er wat bloed vrijkomen. Over het algemeen stopt dit bloeden vanzelf en snel (vergelijkbaar met bloedinkje van tandvlees bij te hard poetsen). Blijft het wat langer bloeden leg dan een koud kompres op de stoma. Blijft de stoma bloeden of komt er bloed uit het stoma neem dan contact op met de huisarts of stomaverpleegkundige.

Stomacomplicaties 2017-08-15T10:35:45+00:00

Dit zijn complicaties of aandoeningen van de stoma. Zie betreffende termen voor verdere uitleg. Wanneer een complicatie tijdig gesignaleerd wordt is er vaak veel aan te doen. Het is raadzaam om bij stomacomplicaties advies in te winnen bij de stomaverpleegkundige.

Stomadrager 2017-01-24T16:19:50+00:00

Een persoon met een stoma.

Stomakapje of stomacap of mini cap 2017-08-15T10:37:57+00:00

Het kleinste gesloten zakje, ook wel mini cap of stomacap genoemd. Wordt vaak gebruikt door mensen met een dikke darmstoma die bijvoorbeeld irrigeren of een consistent ontlastingspatroon hebben. De stomacap wordt tevens gebruikt bij sporten, intimiteit of seks. Meestal alleen geschikt voor mensen met een dikke darmstoma.

Tevens zijn er stomacaps voor alle soorten stoma´s op de markt, van hard plastic, die dienen ter bescherming van de stoma tijdens bijvoorbeeld sporten. Deze worden door middel van een band over de stoma geplaatst. Bij de stomaverpleegkundige of medisch speciaalzaak kun je hier meer informatie over krijgen.

Stomamateriaal 2017-08-15T10:38:58+00:00

Een verzamelterm voor opvangmateriaal dat bij een stoma wordt gedragen. Deze wordt gewoonlijk ingedeeld in 3 categorieën:
• Opvangmateriaal met gesloten zakjes, die bij een dikke darmstoma of bij vaste ontlasting worden gebruikt.
• Opvangmateriaal met open zakjes, die geleegd kunnen worden en gebruikt worden bij vloeibare of brijige ontlasting, zoals dit bij een dunne darmstoma vaak het geval is.
• Opvangmateriaal met een kraantje dat gebruikt wordt bij een urinestoma.

Al het materiaal is verkrijgbaar in 1- en 2-delige systemen. Bij een 1-delig systeem zitten het zakje en de huidplaat aan elkaar vast. Tijdens het wisselen wordt het gehele systeem gewisseld. Het 2-delige systeem bestaat uit een huidplaat met afzonderlijk zakje dit door een klik- of plaksysteem op de huidplaat bevestigd worden. Hierdoor kan de stomadrager het zakje verwisselen zonder dat de huidplaat/huidplak hoeft te worden verwijderd. Het zakje wordt dagelijks of meerdere malen per dag gewisseld, de huidplaat 2 á 3 keer per week. Het gebruik van een 2-delig systeem hoeft niet beter of slechter te zijn dan het gebruik van een 1-delig systeem en andersom. De stomaverpleegkundige zoekt met de stomadrager naar het meest optimale opvangsysteem in zijn/haar situatie.

Stomanecrose 2017-08-15T10:40:00+00:00

Necrose is afstervend weefsel. Dit treedt op door ontoereikende bloedtoevoer naar de stoma.
De necrose wordt zichtbaar door donkerbruine, grijze of zwarte verkleuring van (een deel van) het slijmvlies van de stoma. Vaak wordt dit kort na de operatie al zichtbaar. Om die reden zal tijdens de eerste dagen na de operatie de stoma vaak gecontroleerd worden om te zien of deze nog rozerood gekleurd is. Dit is een teken dat de bloedvoorziening in orde is.

Stomastenose 2017-08-15T10:09:20+00:00

Stenose van de stoma is een vernauwing van de doorgang van de stoma.

Stomatitis 2017-08-15T10:40:57+00:00

Verwijst naar ontsteking van het mondslijmvlies. Dit kan voorkomen als bijwerking van radiotherapie, medicatie en bij mensen met verminderde weerstand. Vaak zichtbaar als blaasjes of pijnlijke zweertjes in mond (aften). Vaak zal het mondslijmvlies makkelijk bloeden.

Stripeffect 2017-08-15T10:42:06+00:00

Term uit de stomazorg voor het beschrijven van een oppervlakkige beschadiging van de huid rond de stoma, meestal veroorzaakt door het te ruw verwijderen van het stomaopvangmateriaal. Dit beschadigt de integriteit van de huid, wat leidt tot een vochtige, bloedende plek.

Teruggetrokken stoma 2017-08-15T10:48:03+00:00

Hierbij ligt de stoma geheel of gedeeltelijk onder huidniveau. Dit kan veroorzaakt worden door de vorm van de buik, overgewicht, locatie van de stoma, chirurgische techniek of moeilijkheden tijdens of na de operatie. Wanneer de stoma zich (gedeeltelijk) onder huidniveau bevindt kan het moeilijker zijn om goed passend materiaal te vinden. Bij een teruggetrokken stoma is het risico op lekkage onder de huidplaat groter. Het is raadzaam om in een dergelijke situatie advies bij de stomaverpleegkundige in te winnen.

TME (Totale mesorectale excisie) 2017-08-15T10:49:03+00:00

Een chirurgische verwijdering van het mesorectum die wordt uitgevoerd tijdens een operatie vanwege rectale kanker. Het mesorectum is een laag vetweefsel rond het rectum waarin zich bij een tumor in het rectum uitzaaiingen kunnen bevinden. TME verkleint de kans op lokale terugkeer en verbetert het overlevingspercentage.

Transversumstoma 2017-08-15T10:50:38+00:00

Dit type dikke darmstoma wordt aangelegd op het dwarse deel van de dikke darm (het colon). Dit type stoma bevindt zich vaak hoger op de buik in vergelijking met een stoma op het dalende deel van de dikke darm.

Uitscheiding 2017-08-15T10:52:32+00:00

Uitscheiding is het proces waarbij afvalstoffen en overtollige stoffen uit het bloed of lichaam gefilterd en vervolgens uitgescheiden worden. Denk hierbij aan urine, ontlasting en transpiratie.

Urine 2017-08-15T10:52:55+00:00

Dit is het vocht met afvalstoffen dat wordt uitgescheiden door de nieren. Het bevat ureum, urinezuur en creatinine, zouten en pigmenten. Urine hoort transparant te zijn en een lichtgele kleur te hebben.

Urinewegen 2017-08-15T10:53:34+00:00

De urinewegen bestaan uit de nieren, urineleiders, blaas en plasbuis. De nieren zijn roodbruine, boonvormige organen van ongeveer 12 cm lang. Ze bevinden zich aan beide kanten van de wervelkolom. De nieren scheiden afvalproducten uit in de vorm van urine en reguleren de vocht- en zoutbalans). De urineleiders transporteren de urine van de nieren naar de blaas.
De buisvormige urineleiders zijn 24-30 cm lang en hebben een doorsnede van circa 3 mm
De urineblaas is een hol, met spieren bekleed orgaan dat zich in het bekken bevindt. Het fungeert als reservoir voor urine. De vorm ervan varieert afhankelijk van de hoeveelheid urine die het bevat. De plasbuis loopt van de blaashals naar de plasbuisuitgang in de vagina of penis. Hij is voorzien van een kringspiermechanisme dat ervoor zorgt dat er controle is over de urineproductie.

Urostoma/Urostomie/Urinestoma 2017-08-15T10:54:22+00:00

Een urostoma wordt aangelegd als de blaas niet meer kan functioneren. De urostoma zorgt voor de afvloed van urine. Meestal bevindt een urostoma zich rechtsonder in de buik. De urostoma wordt gemaakt van een deel van de dunne darm. Op dit deel worden de urineleiders aangesloten. De uitgang van dit deel van de darm wordt op de buikwand naar buiten gebracht en ingehecht. Via de urostoma kan urine het lichaam verlaten en wordt opgevangen door stomamateriaal, speciaal bedoeld voor urostoma´s.

Urostomiefunctie 2017-08-15T10:54:48+00:00

De afscheiding van een urostoma is gewoonlijk urine en de output is afhankelijk van de inname. Dragers van een urostoma wordt daarom geadviseerd dagelijks circa 1800-2500 ml vocht te drinken. Voldoende en toereikende vochtinname is de allerbelangrijkste factor bij de preventie van complicaties, zoals urineweginfecties en steenvorming.

Vernauwing van de stoma 2017-08-15T11:03:52+00:00

Vernauwing van de stoma op huidniveau of de spierlaag daaronder kan diverse oorzaken hebben. De afvloed/productie van ontlasting of urine kan hierdoor (ernstig) beperkt worden, krampen of een explosieve productie kunnen hiervan het gevolg zijn. Neem in dergelijke situaties contact op met uw stomaverpleegkundige. De stomaverpleegkundige kan je leren, indien nodig, de stoma te dilateren (op te rekken of verwijden). Heeft dit niet de gewenste uitwerking, dan kan opnieuw aanleggen van de stoma noodzakelijk zijn om obstructie te vermijden.

Verstopping bij ileostoma 2017-08-15T11:05:21+00:00

Een ileostoma kan ophouden te functioneren vanwege een verstopping die wordt veroorzaakt door verklevingen of onverteerd voedsel. De patiënt kan last krijgen van buikpijn, opzwellen, misselijkheid en braken. Er is minimale of geen output via de stoma. Inname van uitsluitend vocht, ontspanning en buikmassage kunnen helpen. Een verstopping door voedsel lost zich meestal spontaan op, maar als de symptomen aanhouden, is het raadzaam om contact op te nemen met een stomaverpleegkundige.

Vezels 2017-08-15T11:30:55+00:00

Voedingsvezels (kortweg vezels) is de verzamelnaam voor een diverse groep koolhydraten die niet in de dunne darm wordt verteerd. Al deze verschillende soorten vezels hebben verschillende effecten in ons lichaam. Ons voedsel bevat niet één enkel vezeltype, maar een mengsel van vele verschillende soorten vezels.

Er zijn twee soorten vezels:

  • Fermenteerbare vezels: vezels die door bacteriën worden afgebroken in de dikke darm en prikkelen de darmwand. Deze stimuleren de darmwerking.
  • Niet fermenteerbare vezels: worden niet afgebroken in de darm en verlaten via de ontlasting het lichaam. Vergroten het volume van de darminhoud door vocht op te nemen en hebben een verzadigende werking. Door vochtopname in de vezels wordt ontlasting soepel gehouden
Vlak stoma 2017-08-15T11:06:17+00:00

Hierbij ligt de stoma deels of geheel op gelijk niveau met de huid. De oorzaak hiervan is divers: overgewicht, chirurgische complicaties, terugkeer van ziekte en complicaties van de stoma na de operatie kunnen een vlak stoma veroorzaken. Een vlak stoma kan problemen geven tijdens de verzorging en het dragen van stomaopvangmateriaal, het risico op lekkage onder de huidplaat wordt groter. Er zijn diverse stomamaterialen verkrijgbaar om dit probleem op te lossen.

Opvangzakje/uitwendige pouch 2017-08-15T11:08:48+00:00

Een term voor een stomahulpmiddel of stomazakje. Dit wordt over een stoma gedragen voor het opvangen van ontlasting of urine.

Ziekte van Crohn 2017-08-15T11:09:46+00:00

Een chronische ontstekingsziekte van de darm die kan optreden in elk deel van het spijsverteringsstelsel. Samen met de ziekte colitis ulcerosa wordt Crohn ook wel IBD genoemd: Infammatory Bowel Disease.

Zweer 2017-08-15T11:10:13+00:00

Verwijst meestal naar een beschadiging van de peristomale huid die de onderliggende huidlaag bereikt, vaak pijnlijk. Zweren zijn soms zichtbaar op het slijmvlies van de stoma. In dit geval zijn ze vaak een reactie op actieve ziekte van Crohn.

Ontbreekt er een begrip of kunnen wij iets beter uitleggen?
Laat het ons weten: