Het belang van bewegen2017-12-05T08:54:25+00:00

Het belang van bewegen

Bewegen is goed voor je. Het sterkt je spieren, maakt je lijf soepeler en leniger, en hoewel het energie kost, krijg je het er dubbel van terug. Zeker voor stomadragers draagt bewegen bij aan de kwaliteit van leven. Naast bovengenoemde voordelen helpen bijvoorbeeld een flinke wandeling of potje tennis bij het verminderen van spanning, het vergroten van je zelfvertrouwen en een stabiel gewicht. Dat laatste is speciaal voor stomadragers van belang omdat gewichtsschommelingen ook de ligging van je stoma kunnen beïnvloeden. Dus aan de slag! Maar hoe en waar begin je? Het antwoord op die vraag hangt grotendeels af van de persoonlijke situatie. Of je voor je stomaoperatie al sportte bijvoorbeeld. En wat voor sporten dan, maar ook leeftijd en of je nog medische aandoeningen naast je stoma hebt zijn van invloed. Maar een ding geldt voor iedereen: begin voorzichtig, neem de tijd en laat je begeleiden. Bijvoorbeeld door een fysiotherapeut.

Wat is er anders aan fysiotherapie voor mensen met een stoma versus mensen zonder?
Een fysiotherapeut werkt vanuit een schema – ook wel protocol genoemd – het is het houvast voor de bewegingen en vorderingen, en sluit aan bij de klachten waar iemand zich mee meldt. Dat kan zich dan toespitsen op bijvoorbeeld spieren, gewrichten of longcapaciteit. Bij mensen met een stoma speelt ook het gevoel een grote rol, het vertrouwen in het eigen lichaam.

Het is belangrijk dat je als stomadrager voelt en weet dat je het aankan. Daarom worden eerst de algemene dagelijkse levensverrichtingen in kaart gebracht, oftewel de ADL-activiteiten. De dingen die mensen normaliter elke dag uitvoeren zoals zelf koken, douchen, boodschappen doen en of je dan bijvoorbeeld zelf die boodschappen ook tilt. Daarmee beoordeelt een fysiotherapeut hoe zelfstandig of juist hoe afhankelijk van anderen je bent, en dat bepaalt het instapniveau. Het is belangrijk dat je als stomadrager de oefeningen aankan en als opbouwend ervaart. Juist het gevoel van ‘hé dat ging goed, ik denk dat ik wel meer kan’ motiveert om door te gaan en stimuleert het zelfvertrouwen.

Fysieke inspanning is goed voor hart, gewrichten, spieren, longen en je humeur.
Ook als het maar lichte inspanning is.

Waar legt een fysiotherapeut de nadruk op?
Veel fysiotherapeuten werken met vier doelen. Het eerste doel is activeren; de stomadrager aan het bewegen krijgen en zo de ADL-activiteiten uitbouwen. Het tweede doel is het hervinden van het vertrouwen in het eigen lichaam. Het derde doel is het opbouwen van het uithoudingsvermogen, en daarbij hoort het trainen van de buikspieren om het gebied rond de operatiewond sterker te maken. Het laatste doel is het eventuele hervatten van sporten die voor de stomaoperatie beoefend werden of het starten met een nieuwe sport die goed bij je past natuurlijk.

Het maakt veel uit of je voor je een stoma kreeg al sportief was en het dus gewend bent om oefeningen te doen. Het is dan makkelijker om na de operatie weer aan de slag te gaan. Je weet beter welke spieren waar zitten en hoe je moet bewegen. Een getraind lijf heeft een geheugen: de spieren weten wat van ze verwacht wordt.

Bij een zwakte zoals een stoma is er de neiging om te compenseren: spieren die niet aangetast zijn, worden ingezet om de functie van de spieren die eigenlijk getraind moeten worden over te nemen. Je hebt verschillende buikspieren, en het gaat er om dat je de goede aanspant bij een oefening. Daarom is het voor stomadragers van belang om onder begeleiding te starten met bewegen. Zeker als je wat ouder bent en/of het niet gewend bent om te sporten.

Wat zijn geschikte sporten voor stomadragers om mee te beginnen?
Allereerst moet je na de operatie een normale periode van herstel in acht nemen. Die rustperiode helpt het lichaam te helen maar zorgt ook voor verlies van spiermassa, kracht en conditie. Dat moet weer opgebouwd worden, met beleid. Begin met een kleine wandeling, korte fietstochten, zwemmen. Activiteiten die je goed aan kunt zodat je het vertrouwen in je lijf terugkrijgt en voelt dat je een stapje verder kunt gaan. Dan kun je ook meer aandacht gaan besteden aan je buikspieren. Want die kun je met hele dagelijkse dingen doen al voelen en trainen. Tegen de wind in fietsen, een brug op fietsen of lopen, daarbij span je je buikspieren aan. Als je weet waar je op moet letten, kun je dat bewust gaan doen en de hele dag door aan het vergroten van je uithoudingsvermogen werken.

Hoe kom je als stomadrager bij een goede fysiotherapeut?
Vraag het je stomaverpleegkundige. Zij hebben meestal contact met een aantal fysiotherapeuten in de buurt die ervaring hebben met stomadragers.

Mevr. A. Hoogendam, 74 jaar en colostoma, tijdens een Dansac-informatieavond over bewegen: “Goed dat we ook echt meteen gingen bewegen. Vooral de oefeningen met zo’n grote fitnessbal vond ik fijn. Het is heel geruststellend om te weten dat ook hele simpele bewegingen je lijf al goed doen. Daar durf ik wel verder mee.”

Tip: Wacht niet te lang. En als je je onzeker voelt, zie dit dan niet als een reden om niets te doen, maar als een uitgangspunt. Deel je onzekerheid met je fysiotherapeut. Hij of zij is een professional en kan je helpen eraan te werken. Je zult snel genoeg ondervinden wat haalbaar is. En meestal is dat meer dan je denkt.

Bewegen draagt bij:

  • aan een betere conditie en daarmee aan een beter en sneller herstel
  • aan een sterker en leniger lichaam
  • meer energie en minder spanning
  • aan het behouden van een stabiel gewicht

Dhr. Wildschut, 79 jaar en colostoma, tijdens een Dansac-informatieavond over bewegen: “Ik ben altijd zeer actief geweest, 3 maanden geleden heb ik mijn stomaoperatie gehad en ik wil graag mijn sportieve levensstijl weer oppakken. Het helpt om te weten dat ik het kan en goed doe.”